"Resim değil, fotoğraf" diyenleri eleştirirken verimli bir Türkçe tartışmasına döndü bu durum iletim. Sizinle de paylaşmak istedim tüm tartışmayı.
Tılsım: TDK'ya göre "resim" = "fotoğraf" demekmiş. "Resim çekildik" deyince "Fotoğraf olmasın o?" diyenlere duyurulur.
Efe: Bu da popomda patlar afedersin :D
Ekrem: TDK'yı da çok sallıyoruz ya :D
Tılsım: Valla ben tüm yazılarımı TDK'yı esas alarak yazmaktayım, zira KPSS Türkçede bizi oradan sorumlu tutacaklar.
Ekrem: senin için olabilir ama insanların ne kadarı, özellikle günlük konuşmalar için, TDK'yı açıp bakıyor ki?:)
Tılsım: Ne kadarının baktığı umrumda değil. Benim rahatsız olduğum kişiler, millete laf sokmak için Türkçeyi çok biliyormuş gibi "Fotoğraf o! Resim değil!" diye düzeltenler. Madem Türkçe öğretecekler, buyursunlar öğretsinler. Hatalı olduğum noktanın düzeltilmesini severim. Ama amaç bir yanlışı düzeltmek yerine ayar vermekse, işte buna sinir oluyorum.
Ekrem: Öyle de insan her bildiği kelimeyi teker teker TDK'dan kontrol edemez ki? Doğrunun o olduğunu sanıyor olabilir.
Yamaç: evet ama amaç laf sokmak işte. böylelerini
Ekrem: belki ben denk gelmedim de çok ciddi olarak manyakça bir saplantıyla söylenmediyse büyütülecek şeyler olduğunu düşünmüyorum böyle lafların. Yok öyle bi saplantıyla söylüyosa zaten ciddiye almaya değmez:)
Yamaç: aslında bana da böyle uyuzluk yapan olmadı daha önce.ama yine de düşününce var böyle tipler.durduk yerde patladım ben de ya neyse.
Berkant: TDK'ya göre otobüs de oturmaçlı götürgeç. TDK'nın fail olduğunu biliyoruz, onların kurallarına göre konuşacaksak, yanlış bilmeye devam edelim.
Tılsım: Ekşi'de (ara: fotoğraf* resim) yaz. Milletin bu konuda ne kadar saplantılı olduğunu kendin gör. Şu ana dek hiç fotoğrafa resim demedim ve bu açıdan ayar yemedim ama bunu yapan o kadar çok insan gördüm ki. Dediğim gibi, bunu ayar vermek için yapıyorlarsa sinir oluyorum.
Tılsım: Berkant, TDK'yı aç ve otobüs yaz lütfen.
Tılsım: http://www.sondakika.com/haber-tdk-baskani-akalin-cok-oturgacli-goturgec-gibi-bir-2146370/
Ekrem: ekşi zaten uzun süre ayar üstüne yürümüş bi güruh, internet üstünden tartışmalarda insanların tavırlarının değişmesi de cabası. her halukarda, bi kelime üstüne saplantı yaratan adamı ciddiye alıp cevap vermye gerek yok zannımca
Faruk: Bu arada geçtiğimiz dönem yazarlık teknikleri dersinde (elektrik mühendisliğiyle alakasını çözemedim ama zorunluydu) bu "oturgaçlı götürgeç" mevzusunu tartıştık da cumhuriyet tarihinde bu yönde resmi bir karar/öneri olmadığını söyledi hocamız. Kendisini başka bazı konulardan ötürü çok güvenilir bulmuyorum ama bu tarz saçma kelime uydurmalarının kara propaganda olma ihtimali ağır basıyor gerçekten.
Tılsım: Bu olaya nette nasıl tanık olmadın, şaşırdım aslında Ekrem. Belki 50 defa görmüşümdür "Resim" diyeni "Fotoğraf oo!" diye uyaranı. Yani bu iki kelimenin kullanılışına karışılması artık rahatsız edici bir noktadaydı. Dediğim gibi, bir hata varsa bunu insan gibi yaparsın. Ama "Fotoğrafa resim diyen salak" şeklinde başlık açanların da biraz düşünmesi gerekiyor bence, "Biz dili mükemmel kullanıyor muyuz ki başkasına laf sokuyoruz" diye.
Ekrem: valla ekşiyi ciddiye almayı bırakalı uzun yıllar oldu, bilimum sözlük de bun dahil.
Berkant: Bu durumda ben yıllarca resim çekip, çocukluğumda da bol bol fotoğraf mı yapmış oluyorum? Aydınlatın beni, kafam çok karıştı.
Tılsım: Bu arada çok oturgaçlı götürgeç olayı sadece karalamadır. Aslında karalama da sayılmaz. Bir internet sitesinde TDK'nın ürettiği yeni kelimeleri komik bulan birinin "TDK yeni kelimeler üretmiş" diye başlık atarak uydurduklarının ciddiye alınması sonucu oldu bu. TDK'nın her zaman düzgün kelime ürettiğini savunmuyorum bu arada.
Tılsım: Resim kapsar fotoğrafı. Yani bir fotoğrafa resim diyebilirsin ama resme en fazla "fotoğraf gibi" diyebilirsin.
Ekrem: tuvale yapılan resimi özel olark belirte bi kelime var mı peki
Tılsım: Yine de yabancı kelimelerde ısrar etmek yerine TDK'nın kelime üretmesini takdir ediyorum. Yani conventional yerine konvansiyonel diye kelime uydurmaktansa geleneksel demek daha mantıklı.
Faruk: TDK'nın bozulan itibarının temel sebepleri arasında Atatürk'ün de sonradan vazgeçtiği (ancak bunun için ne yazık ki geç kaldığı) Güneş Dil Teorisi gibi bir saçmalıkla uzun zaman uğraşmak zorunda kalmış olması ve seksen darbesi sonrası Kenan Evren'in kuruma zorla soktuğu ideolojik temelli çalışan bazı uzmanlar(!) gibi unsurlar da var.
Yıllarca "yazım klavuzu" yerine inatla "imla klavuzu" basmış bir kurumdan bahsediyoruz neticede.
Tılsım: Ekrem, o sanırım teknik kelimeye giriyor ama tuvaldeki resmin boya türüne hareketle belirtebiliriz. Akrilik ya da yağlı boya tuval çalışması gibi.
Ekrem: eğer ayrı bir kelime yoksa, resim=fotoğraf da olsa fotoğrafa fotoğraf , resime resim demek daha doğru olur o zaman zannımca.
Berkant: Resim yabancı kelime değil mi? Arapça'dan geliyor resim de. Öte yandan resim fotoğrafı kapsarsa, resim = fotoğraf değil; resim > fotoğraf oluyor. Yabancı kelime kullanmayacağız dersek, el kolla anca anlaşırız çünkü Türkçe diye bir dil yok günümüzde. Türklerin müslümanlığı kabul etmesiyle beraber tarihe gömüldü.
Tılsım: Benim dediğim de o zaten. Resim kelimesini fotoğraf için de kullanabiliriz ve fotoğraf kelimesini kullanmayalım demiyorum. "Resim çekildik" ya da "resimde çok güzel çıkmışsın" gibi tanımlar hatalı değil yani.
Tılsım: Benim taktığım kısım, bu tür kullanımları da "fotoğraf diyeceksin!" diye düzeltenler. Gerek yokmuş buna.
Ekrem: dil niye tarihe gömülsün yahu, dil kültür gibi adaptasyonla, genişleyerek, tabir-i caizse içine alarak büyür. ingilizceye bak, ciddi bi kısmı yabancı dillerden. e onun bişeyler aldığı dillere bak, kökeninde mutlaka eski başka bir dil olacak. ona bakacaksın o daha eski bir dilden... dil diyebileceğimiz ilk şey neyse ondan sonra dil yok o mantıkla
Emel Bilge: Fotoğraf çekenlerin rollerini büyütme gibi bir saplantıları var. Tabii bu tatsız bir genelleme, mutlaka böyle davranmayanlar da vardır. Ama benim tanıştıklarımın, birlikte iş yaptıklarımın, ister amatör olarak uğraşsın, ister bundan ciddi büyük paralar kazansın fotoğraf çekme işini, dünyada herkesin yapamayacağı bir yetenek olarak görmeye ve böyle yansıtmaya eğilimleri var. Bu resim değil fotoğraf tutturmasının da aynı ruh halinden kaynaklandığını düşünüyorum. Misal Ara Güler'in bir demeci var: "Fotoğrafı sanat olarak görmüyorum" diye. Sırf bu lafı yüzünden Ara Güler'den nefret eden, ama Ara Güler'in sanatçılığına "bok süremeyeceğini" iddia ederek, yine fotoğrafçılığı kutsayan adamlar var. Fotoğrafçılık sanattır, kutsaldır, değildir bunları tartışmak benim yetkin olduğum birşey değil. Sanattan çok zanaat olarak değerlendirilebilecek tarafları olduğu gibi, sanatın kralını görebileceğimiz fotoğraf kareleri de var. Ama beni rahatsız eden özellikle Türk fotoğrafçılardaki bu kokuşmuş, tripli, hırslı ve salakça tavırlar. O yüzden resim değil fotoğraf diye tutturanlarla özellikle tartışmaya girmekten büyük zevk alıyorum.
Berkant: dil öldü derken, saf türkçe'den bahsediyorum. türkçe evrildi, şimdiki haline geldi gayet, bana sorarsan kullanıldığı sürece konvansiyonel kelimesi de türkçenin içindedir. babil kulesinden beri neler değişti yoksa, diller ölmedi, hepsi evrildi =)
Tılsım: Mesela TDK'nın en başarılı çeviri kelimesi "Bilgisayar"mış. Ben de bunu başarılı buluyorum; driver yerine sürücü, scanner yerine tarayıcı vs demek daha hoşuma gidiyor. Türkçesi yoksa uygun bir şey bulursun, halk bunu kabul ederse kullanır zaten. Mesela entry yerine giri kelimesini kullanıyor İtü ve takdir ediyorum bunu.
Ve Emel Bilge, ağzına sağlık. :)
Emel Bilge: Ayrıca dil konusunda da birşey söylemek istiyorum. Konvansiyonel kelimesi Türkçe değildir. Türkçe olması için, o dili konuşan herkes tarafından, sözcüğün ilk anlamı ile sınırlı olmak üzere ortak bir kavramın anlaşılması gerekir. (İkincil, üçüncül anlamlarda böyle bir şart yok.) Konvansiyonel kelimesini conventional'ı bildiğimiz için anlıyorsak, bu sözcüğün Türkçe'ye geçişi henüz gerçekleşmemiş demektir. Örnek vermek gerekirse, market, süper vb. kelimelerin İngilizce kökenli olması ile konvansiyonelin İngilizce kökenli olması arasında dağlar kadar fark var. Üstelik ben çok manyak İngilizce konuşurum, konvansiyonel ne demek bilmiyodum ulan :)
Tılsım: "Yeni jenerasyon" olayı nasıl :D İşin kötü kısmı, bunu yapanın bizzat medya olması. Ana haber bülteninde bu tür alakasız ve zorla çeviri kelimelere rastlıyorsak, işimiz iş cidden.
Tılsım: Bu arada Faruk, Güneş Dil'in amacı Türkçeyi bilim dili yapabilmekti ama ülkede bilim yapılamayınca biilim dili hayal oldu diye biliyorum ben.
Emel Bilge: Mesela medya için basın sözcüğü de yeterli değil, ama medya bence Türkçe. Bana kalırsa gerçekten manasız olmadığı sürece, yabancı kökenli sözcük kullanılmasında hiçbir sakınca yok. Türkçe'de bazı eksiklikler var ki, ne yapsan dolmuyor. Spoiler olsun, ne bileyim bi awkward olsun, tam çeviremiyorsun. Batshit crazy'i çevirmeye çalıştım, birşey bulamadım. Ama geleneksel lafı misler gibi dudurken konvansiyoneli kullanıma sokmaya çakışmak, üstelik bu kelimenin telafuzunun da anlamsızca zor olması gerçekten salakça birşey. Ama konvansiyonel silah var mesela,, bu bir kalıp olmuş. Geleneksel silah deyince şık durmuyor. Medyamız çaresiz :)
Tılsım: Spoiler için en güzel öneri "Eser içeriği" idi ama tutmadı sanırım.
Emel Bilge: Çünkü çok resmi, hukuksal bir kavram gibi duruyor. İki sözcükten oluşuyor. Türkçeleştirmedeki en büyük sorun bu bence. Özet geçemiyoruz çevirirken :)
Emel Bilge: Piçerik olsun mesela. İçeriği izleme zevkinizi piç eder. :)
Tılsım: Ohoh süper oldu bu! :D
Emel Bilge: Yaygınlaştıralım işte ya. Böyle böyle komik olmak için Spoylır yazan adamlardan da kurtulmuş oluruz :)
Tılsım: Yeter ki güzel çeviri bulalım, insanlar güzel çeviriyi seviyor ve sahipleniyorlar.
Ben "Piçerik" şeklinde paylaşmaya başlıyorum bundan sonraki eser içeriği bilgilerimi ^_^
Ahmet: Fotoğrafa resim denildiği zaman "Ama onun adı fotoğraf! Salak, lol!" diyen insanların farkında olmadıkları şey şu: Diller, insanlar için vardır. İnsanlar dil için değil. Ve dil kuralları da ifade edilenlerin kolay anlaşılır bir şekilde ifade edilebilmesi, anlam karmaşasını gidermek için vardır. Şimdi "resim çektirdik" deyince "resim" dedik diye insanların aklına gerçekten de fotoğraf olarak nitelendirilemeyecek bir görüntüyü elde ettiğimiz mi geliyor? Hayır.
Tılsım: Çok güzel demişsin. Tamam, yanlış kullanımları düzeltiriz, bu normal. Mesela çekimser ile çekingen kelimesini birbirine karıştıranları gördüm. Ama zaten resim dediğinde insanın aklında doğru bir imge beliriyor dediğin gibi.
Ahmet: Ama resmin fotoğrafla aynı şey olduğunu da söylemek hatalıdır. "Klasörde 6 tane fotoğraf var" denildiği zaman aklıma gelen şey o 6 resmin de gerçekten fotoğraf olduğudur, sonra o 6 şeyin aslında birer çizim veya fraktal olduğunu görünce, ben bu hatalı bilgiye dayanarak önemli bir karar vemişsem o kişinin kafasına tükürme hakkım doğmalı.
Vuslat: Araya karışmak gibi olmasın ama kendi bildigimi söyleyeyim konu hakkinda: öncelikle eylem ve nesneyi karistirmamak lazım sanırım. Nesne olan fotograf bir resimdir ama eylem resim değildir. Yani "resim çektirdik" yanlışken "bu resimde güzel cikmissin" doğrudur. Ve eklemek isterim ki, nasıl sorumlu olduğumuz tarih kitaplarindaki resmi tarihi aslında ciddiye almıyorsak, sorumlu olunan tdk'nin durumu da böyle bence. Şahsen Dil Derneği'ni tavsiye ederim. Bir de ipod'dan yazdım, kusura bakmayın türkce karakter hataları için.
Tılsım: En başta benim gireceğim sınavın Türkçe bölümünü TDK'ya uygun hazırlayacaklar. Bu açıdan ben onu öncelik alıyorum an itibariyle. Resim çekmek de TDK'da "fotoğraf makinesiyle bir şeyin biçimini kâğıda geçirmek." diye açıklanmış ve bana mantıksız gelmedi. Ama önerdiğin Dil Derneği de oldukça başarılı görünüyor, muhakkak inceleyeceğim.
Tılsım: http://www.dildernegi.org.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFE79B29C5BA7F364B Güzel.
Emel Bilge: Resim fotoğrafla aynı şey değil. O bir kavram. Resim, fotoğraf ile eş anlamlı bir kelime. Eş anlamlı kelimeler, birbirleri yerine kullanılabildikleri durumlarda kullanıldığı takdirde eş anlamlı olur.
Türkçe'de yaygın olan kullanım fotoğraf için resim, resim için çizimdir. Buna yanlış diyemeyiz.
Bugüne kadar "Resimlerini görebilir miyim?" yerine "Çizimlerini görebilir miyim?" sorusuyla daha sık karşılaşmamız, resim yerine çizim lafının kullanılamayacağı anlamına gelmez.
Belki ben patates baskı ile resim yaptım, ama klasördekilerden çizim olarak bahsediliyor. Bu durumda patates baskısıyla yapılan çalışmalar için özel bir sözcük mü türeteceğiz?
Fotoğraf vs. resim durumunda, bu kullanımın ilk sebebi resimin fotoğraf yerine kullanılabiliyor olması, ki bu dil açısından doğrudur, ikincisi resimin sadece belirli durumlarda sanat dalı olan resim için kullanılıyor olmasıdır.
O yüzden kimsenin kafasına tükürmemeliyiz bence. Çünkü bize göre dilin yetersiz kaldığı durumlar, başkaları için kullanım kolaylığı, anlaşılabilirlik sağlıyor olabilir.
Ahmet: İyi de zaten "Bugün resimdik" denmiyor ki, "resim çekmek" kalıplaşmış bir yapı (tam ismini hatırlayamadım bu kalıp türünün, neyse). "Namaz kılmak", "yemek yemek" gibi. "Resim"in bir nesne olduğunu biliyoruz.
Vuslat: Önceliklerin yanlış değil, demek istediğim nasıl bir sınavda "osmanli söyle iyiydi böyle iyiydi" yazıp normal hayatta gercekten neler olduğu üzerine konuşuyorsak, dilbilgisi de öyle. Not almak için onların dediğini yapmak lazım ama konunun aslının öyle olup olmadıgı tartışılabilir ve yanlislanabilir.
Ekrem: TDK'nın türkiyedeki en iyi bilişim kaynaklarına sahip olması lazım ki insanları uzaktan izleyip kim nyle uğraşıyo ne yapıyo farkında olsunları, "trendleri" görsünler ve çevirilecek kelimeleri zamanında yakalasınlar.
Tılsım: TDK'ya göre "resim" = "fotoğraf" demekmiş. "Resim çekildik" deyince "Fotoğraf olmasın o?" diyenlere duyurulur.
Efe: Bu da popomda patlar afedersin :D
Ekrem: TDK'yı da çok sallıyoruz ya :D
Tılsım: Valla ben tüm yazılarımı TDK'yı esas alarak yazmaktayım, zira KPSS Türkçede bizi oradan sorumlu tutacaklar.
Ekrem: senin için olabilir ama insanların ne kadarı, özellikle günlük konuşmalar için, TDK'yı açıp bakıyor ki?:)
Tılsım: Ne kadarının baktığı umrumda değil. Benim rahatsız olduğum kişiler, millete laf sokmak için Türkçeyi çok biliyormuş gibi "Fotoğraf o! Resim değil!" diye düzeltenler. Madem Türkçe öğretecekler, buyursunlar öğretsinler. Hatalı olduğum noktanın düzeltilmesini severim. Ama amaç bir yanlışı düzeltmek yerine ayar vermekse, işte buna sinir oluyorum.
Ekrem: Öyle de insan her bildiği kelimeyi teker teker TDK'dan kontrol edemez ki? Doğrunun o olduğunu sanıyor olabilir.
Yamaç: evet ama amaç laf sokmak işte. böylelerini
Ekrem: belki ben denk gelmedim de çok ciddi olarak manyakça bir saplantıyla söylenmediyse büyütülecek şeyler olduğunu düşünmüyorum böyle lafların. Yok öyle bi saplantıyla söylüyosa zaten ciddiye almaya değmez:)
Yamaç: aslında bana da böyle uyuzluk yapan olmadı daha önce.ama yine de düşününce var böyle tipler.durduk yerde patladım ben de ya neyse.
Berkant: TDK'ya göre otobüs de oturmaçlı götürgeç. TDK'nın fail olduğunu biliyoruz, onların kurallarına göre konuşacaksak, yanlış bilmeye devam edelim.
Tılsım: Ekşi'de (ara: fotoğraf* resim) yaz. Milletin bu konuda ne kadar saplantılı olduğunu kendin gör. Şu ana dek hiç fotoğrafa resim demedim ve bu açıdan ayar yemedim ama bunu yapan o kadar çok insan gördüm ki. Dediğim gibi, bunu ayar vermek için yapıyorlarsa sinir oluyorum.
Tılsım: Berkant, TDK'yı aç ve otobüs yaz lütfen.
Tılsım: http://www.sondakika.com/haber-tdk-baskani-akalin-cok-oturgacli-goturgec-gibi-bir-2146370/
Ekrem: ekşi zaten uzun süre ayar üstüne yürümüş bi güruh, internet üstünden tartışmalarda insanların tavırlarının değişmesi de cabası. her halukarda, bi kelime üstüne saplantı yaratan adamı ciddiye alıp cevap vermye gerek yok zannımca
Faruk: Bu arada geçtiğimiz dönem yazarlık teknikleri dersinde (elektrik mühendisliğiyle alakasını çözemedim ama zorunluydu) bu "oturgaçlı götürgeç" mevzusunu tartıştık da cumhuriyet tarihinde bu yönde resmi bir karar/öneri olmadığını söyledi hocamız. Kendisini başka bazı konulardan ötürü çok güvenilir bulmuyorum ama bu tarz saçma kelime uydurmalarının kara propaganda olma ihtimali ağır basıyor gerçekten.
Tılsım: Bu olaya nette nasıl tanık olmadın, şaşırdım aslında Ekrem. Belki 50 defa görmüşümdür "Resim" diyeni "Fotoğraf oo!" diye uyaranı. Yani bu iki kelimenin kullanılışına karışılması artık rahatsız edici bir noktadaydı. Dediğim gibi, bir hata varsa bunu insan gibi yaparsın. Ama "Fotoğrafa resim diyen salak" şeklinde başlık açanların da biraz düşünmesi gerekiyor bence, "Biz dili mükemmel kullanıyor muyuz ki başkasına laf sokuyoruz" diye.
Ekrem: valla ekşiyi ciddiye almayı bırakalı uzun yıllar oldu, bilimum sözlük de bun dahil.
Berkant: Bu durumda ben yıllarca resim çekip, çocukluğumda da bol bol fotoğraf mı yapmış oluyorum? Aydınlatın beni, kafam çok karıştı.
Tılsım: Bu arada çok oturgaçlı götürgeç olayı sadece karalamadır. Aslında karalama da sayılmaz. Bir internet sitesinde TDK'nın ürettiği yeni kelimeleri komik bulan birinin "TDK yeni kelimeler üretmiş" diye başlık atarak uydurduklarının ciddiye alınması sonucu oldu bu. TDK'nın her zaman düzgün kelime ürettiğini savunmuyorum bu arada.
Tılsım: Resim kapsar fotoğrafı. Yani bir fotoğrafa resim diyebilirsin ama resme en fazla "fotoğraf gibi" diyebilirsin.
Ekrem: tuvale yapılan resimi özel olark belirte bi kelime var mı peki
Tılsım: Yine de yabancı kelimelerde ısrar etmek yerine TDK'nın kelime üretmesini takdir ediyorum. Yani conventional yerine konvansiyonel diye kelime uydurmaktansa geleneksel demek daha mantıklı.
Faruk: TDK'nın bozulan itibarının temel sebepleri arasında Atatürk'ün de sonradan vazgeçtiği (ancak bunun için ne yazık ki geç kaldığı) Güneş Dil Teorisi gibi bir saçmalıkla uzun zaman uğraşmak zorunda kalmış olması ve seksen darbesi sonrası Kenan Evren'in kuruma zorla soktuğu ideolojik temelli çalışan bazı uzmanlar(!) gibi unsurlar da var.
Yıllarca "yazım klavuzu" yerine inatla "imla klavuzu" basmış bir kurumdan bahsediyoruz neticede.
Tılsım: Ekrem, o sanırım teknik kelimeye giriyor ama tuvaldeki resmin boya türüne hareketle belirtebiliriz. Akrilik ya da yağlı boya tuval çalışması gibi.
Ekrem: eğer ayrı bir kelime yoksa, resim=fotoğraf da olsa fotoğrafa fotoğraf , resime resim demek daha doğru olur o zaman zannımca.
Berkant: Resim yabancı kelime değil mi? Arapça'dan geliyor resim de. Öte yandan resim fotoğrafı kapsarsa, resim = fotoğraf değil; resim > fotoğraf oluyor. Yabancı kelime kullanmayacağız dersek, el kolla anca anlaşırız çünkü Türkçe diye bir dil yok günümüzde. Türklerin müslümanlığı kabul etmesiyle beraber tarihe gömüldü.
Tılsım: Benim dediğim de o zaten. Resim kelimesini fotoğraf için de kullanabiliriz ve fotoğraf kelimesini kullanmayalım demiyorum. "Resim çekildik" ya da "resimde çok güzel çıkmışsın" gibi tanımlar hatalı değil yani.
Tılsım: Benim taktığım kısım, bu tür kullanımları da "fotoğraf diyeceksin!" diye düzeltenler. Gerek yokmuş buna.
Ekrem: dil niye tarihe gömülsün yahu, dil kültür gibi adaptasyonla, genişleyerek, tabir-i caizse içine alarak büyür. ingilizceye bak, ciddi bi kısmı yabancı dillerden. e onun bişeyler aldığı dillere bak, kökeninde mutlaka eski başka bir dil olacak. ona bakacaksın o daha eski bir dilden... dil diyebileceğimiz ilk şey neyse ondan sonra dil yok o mantıkla
Emel Bilge: Fotoğraf çekenlerin rollerini büyütme gibi bir saplantıları var. Tabii bu tatsız bir genelleme, mutlaka böyle davranmayanlar da vardır. Ama benim tanıştıklarımın, birlikte iş yaptıklarımın, ister amatör olarak uğraşsın, ister bundan ciddi büyük paralar kazansın fotoğraf çekme işini, dünyada herkesin yapamayacağı bir yetenek olarak görmeye ve böyle yansıtmaya eğilimleri var. Bu resim değil fotoğraf tutturmasının da aynı ruh halinden kaynaklandığını düşünüyorum. Misal Ara Güler'in bir demeci var: "Fotoğrafı sanat olarak görmüyorum" diye. Sırf bu lafı yüzünden Ara Güler'den nefret eden, ama Ara Güler'in sanatçılığına "bok süremeyeceğini" iddia ederek, yine fotoğrafçılığı kutsayan adamlar var. Fotoğrafçılık sanattır, kutsaldır, değildir bunları tartışmak benim yetkin olduğum birşey değil. Sanattan çok zanaat olarak değerlendirilebilecek tarafları olduğu gibi, sanatın kralını görebileceğimiz fotoğraf kareleri de var. Ama beni rahatsız eden özellikle Türk fotoğrafçılardaki bu kokuşmuş, tripli, hırslı ve salakça tavırlar. O yüzden resim değil fotoğraf diye tutturanlarla özellikle tartışmaya girmekten büyük zevk alıyorum.
Berkant: dil öldü derken, saf türkçe'den bahsediyorum. türkçe evrildi, şimdiki haline geldi gayet, bana sorarsan kullanıldığı sürece konvansiyonel kelimesi de türkçenin içindedir. babil kulesinden beri neler değişti yoksa, diller ölmedi, hepsi evrildi =)
Tılsım: Mesela TDK'nın en başarılı çeviri kelimesi "Bilgisayar"mış. Ben de bunu başarılı buluyorum; driver yerine sürücü, scanner yerine tarayıcı vs demek daha hoşuma gidiyor. Türkçesi yoksa uygun bir şey bulursun, halk bunu kabul ederse kullanır zaten. Mesela entry yerine giri kelimesini kullanıyor İtü ve takdir ediyorum bunu.
Ve Emel Bilge, ağzına sağlık. :)
Emel Bilge: Ayrıca dil konusunda da birşey söylemek istiyorum. Konvansiyonel kelimesi Türkçe değildir. Türkçe olması için, o dili konuşan herkes tarafından, sözcüğün ilk anlamı ile sınırlı olmak üzere ortak bir kavramın anlaşılması gerekir. (İkincil, üçüncül anlamlarda böyle bir şart yok.) Konvansiyonel kelimesini conventional'ı bildiğimiz için anlıyorsak, bu sözcüğün Türkçe'ye geçişi henüz gerçekleşmemiş demektir. Örnek vermek gerekirse, market, süper vb. kelimelerin İngilizce kökenli olması ile konvansiyonelin İngilizce kökenli olması arasında dağlar kadar fark var. Üstelik ben çok manyak İngilizce konuşurum, konvansiyonel ne demek bilmiyodum ulan :)
Tılsım: "Yeni jenerasyon" olayı nasıl :D İşin kötü kısmı, bunu yapanın bizzat medya olması. Ana haber bülteninde bu tür alakasız ve zorla çeviri kelimelere rastlıyorsak, işimiz iş cidden.
Tılsım: Bu arada Faruk, Güneş Dil'in amacı Türkçeyi bilim dili yapabilmekti ama ülkede bilim yapılamayınca biilim dili hayal oldu diye biliyorum ben.
Emel Bilge: Mesela medya için basın sözcüğü de yeterli değil, ama medya bence Türkçe. Bana kalırsa gerçekten manasız olmadığı sürece, yabancı kökenli sözcük kullanılmasında hiçbir sakınca yok. Türkçe'de bazı eksiklikler var ki, ne yapsan dolmuyor. Spoiler olsun, ne bileyim bi awkward olsun, tam çeviremiyorsun. Batshit crazy'i çevirmeye çalıştım, birşey bulamadım. Ama geleneksel lafı misler gibi dudurken konvansiyoneli kullanıma sokmaya çakışmak, üstelik bu kelimenin telafuzunun da anlamsızca zor olması gerçekten salakça birşey. Ama konvansiyonel silah var mesela,, bu bir kalıp olmuş. Geleneksel silah deyince şık durmuyor. Medyamız çaresiz :)
Tılsım: Spoiler için en güzel öneri "Eser içeriği" idi ama tutmadı sanırım.
Emel Bilge: Çünkü çok resmi, hukuksal bir kavram gibi duruyor. İki sözcükten oluşuyor. Türkçeleştirmedeki en büyük sorun bu bence. Özet geçemiyoruz çevirirken :)
Emel Bilge: Piçerik olsun mesela. İçeriği izleme zevkinizi piç eder. :)
Tılsım: Ohoh süper oldu bu! :D
Emel Bilge: Yaygınlaştıralım işte ya. Böyle böyle komik olmak için Spoylır yazan adamlardan da kurtulmuş oluruz :)
Tılsım: Yeter ki güzel çeviri bulalım, insanlar güzel çeviriyi seviyor ve sahipleniyorlar.
Ben "Piçerik" şeklinde paylaşmaya başlıyorum bundan sonraki eser içeriği bilgilerimi ^_^
Ahmet: Fotoğrafa resim denildiği zaman "Ama onun adı fotoğraf! Salak, lol!" diyen insanların farkında olmadıkları şey şu: Diller, insanlar için vardır. İnsanlar dil için değil. Ve dil kuralları da ifade edilenlerin kolay anlaşılır bir şekilde ifade edilebilmesi, anlam karmaşasını gidermek için vardır. Şimdi "resim çektirdik" deyince "resim" dedik diye insanların aklına gerçekten de fotoğraf olarak nitelendirilemeyecek bir görüntüyü elde ettiğimiz mi geliyor? Hayır.
Tılsım: Çok güzel demişsin. Tamam, yanlış kullanımları düzeltiriz, bu normal. Mesela çekimser ile çekingen kelimesini birbirine karıştıranları gördüm. Ama zaten resim dediğinde insanın aklında doğru bir imge beliriyor dediğin gibi.
Ahmet: Ama resmin fotoğrafla aynı şey olduğunu da söylemek hatalıdır. "Klasörde 6 tane fotoğraf var" denildiği zaman aklıma gelen şey o 6 resmin de gerçekten fotoğraf olduğudur, sonra o 6 şeyin aslında birer çizim veya fraktal olduğunu görünce, ben bu hatalı bilgiye dayanarak önemli bir karar vemişsem o kişinin kafasına tükürme hakkım doğmalı.
Vuslat: Araya karışmak gibi olmasın ama kendi bildigimi söyleyeyim konu hakkinda: öncelikle eylem ve nesneyi karistirmamak lazım sanırım. Nesne olan fotograf bir resimdir ama eylem resim değildir. Yani "resim çektirdik" yanlışken "bu resimde güzel cikmissin" doğrudur. Ve eklemek isterim ki, nasıl sorumlu olduğumuz tarih kitaplarindaki resmi tarihi aslında ciddiye almıyorsak, sorumlu olunan tdk'nin durumu da böyle bence. Şahsen Dil Derneği'ni tavsiye ederim. Bir de ipod'dan yazdım, kusura bakmayın türkce karakter hataları için.
Tılsım: En başta benim gireceğim sınavın Türkçe bölümünü TDK'ya uygun hazırlayacaklar. Bu açıdan ben onu öncelik alıyorum an itibariyle. Resim çekmek de TDK'da "fotoğraf makinesiyle bir şeyin biçimini kâğıda geçirmek." diye açıklanmış ve bana mantıksız gelmedi. Ama önerdiğin Dil Derneği de oldukça başarılı görünüyor, muhakkak inceleyeceğim.
Tılsım: http://www.dildernegi.org.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFE79B29C5BA7F364B Güzel.
Emel Bilge: Resim fotoğrafla aynı şey değil. O bir kavram. Resim, fotoğraf ile eş anlamlı bir kelime. Eş anlamlı kelimeler, birbirleri yerine kullanılabildikleri durumlarda kullanıldığı takdirde eş anlamlı olur.
Türkçe'de yaygın olan kullanım fotoğraf için resim, resim için çizimdir. Buna yanlış diyemeyiz.
Bugüne kadar "Resimlerini görebilir miyim?" yerine "Çizimlerini görebilir miyim?" sorusuyla daha sık karşılaşmamız, resim yerine çizim lafının kullanılamayacağı anlamına gelmez.
Belki ben patates baskı ile resim yaptım, ama klasördekilerden çizim olarak bahsediliyor. Bu durumda patates baskısıyla yapılan çalışmalar için özel bir sözcük mü türeteceğiz?
Fotoğraf vs. resim durumunda, bu kullanımın ilk sebebi resimin fotoğraf yerine kullanılabiliyor olması, ki bu dil açısından doğrudur, ikincisi resimin sadece belirli durumlarda sanat dalı olan resim için kullanılıyor olmasıdır.
O yüzden kimsenin kafasına tükürmemeliyiz bence. Çünkü bize göre dilin yetersiz kaldığı durumlar, başkaları için kullanım kolaylığı, anlaşılabilirlik sağlıyor olabilir.
Ahmet: İyi de zaten "Bugün resimdik" denmiyor ki, "resim çekmek" kalıplaşmış bir yapı (tam ismini hatırlayamadım bu kalıp türünün, neyse). "Namaz kılmak", "yemek yemek" gibi. "Resim"in bir nesne olduğunu biliyoruz.
Vuslat: Önceliklerin yanlış değil, demek istediğim nasıl bir sınavda "osmanli söyle iyiydi böyle iyiydi" yazıp normal hayatta gercekten neler olduğu üzerine konuşuyorsak, dilbilgisi de öyle. Not almak için onların dediğini yapmak lazım ama konunun aslının öyle olup olmadıgı tartışılabilir ve yanlislanabilir.
Ekrem: TDK'nın türkiyedeki en iyi bilişim kaynaklarına sahip olması lazım ki insanları uzaktan izleyip kim nyle uğraşıyo ne yapıyo farkında olsunları, "trendleri" görsünler ve çevirilecek kelimeleri zamanında yakalasınlar.
5 kişi derin sulara dalmış:
Blog ziyaretçileri için bilgi: "Ahmet" benim.
Kafaya tükürmek ile kast ettiğim durumu biraz daha açıklayabilirim: Burada bahsettiğim durum, fotoğraf yerine resim denmesi değildi, tersi olan durumdu. Hepimiz zaten şunu kabul ediyoruz: Fotoğraf, resmin altkümesidir.
Bir patates baskısını resim olarak isimlendirmek elbette hatalı değildir. Kafa karışıklığına yol açabilecek şey bütün resimlerin fotoğraf olarak nitelendirilmesi. Genel olarak, belli bir kümeye ait olan bir nesnenin, ait olmadığı bir kümenin ismiyle nitelendirilmesi. Bu konuya değinmiş olmamın sebebi bu hatanın sıkça yapıldığına tanıklık etmem. Cümleyi kuran kişiye kolaylık sağlayabilir bu, ama "oda" ile "o da" arasındaki kadar büyük bir anlam farkı yaratır.
Eğer karşınızdakinin sizin söyleyeceğinizi kolayca ve doğru anlayacağından eminseniz sorun yok, ama eğer çok sayıda insana hitap eden bir yazı yazıyorsanız bir van Gogh tablosuna "fotoğraf" yazmanın "onunda geliceğine eminmisin" yazmaktan pek bir farkı yok.
Benim ortaokul zamanımda (Çok değil, 2-3 sene önce) anlatım bozukluğu konusunda yanlış hatırlamıyorsam bunları gösteriyorlardı. Şimdi hatırlayamadığım bir dolu kelime ile birlikte.
Dershanelerde senelerdir ve tahminimce halen "Fotoğraf çekilir, resim çizilir. " şeklinde öğretiliyordur. Bu sene de Dil ve Anlatım dersine giren hocamız da bize şunu söylemişti; "Fotoğraflara bakarken resimlere bakıyorum denilebilir, fakat fotoğraf çekerken resim çekiyorum yanlış olur."
Dilde yabancı kelimeler konusunda ise yine 9. sınıf Dil ve Anlatım dersinde dil konusunda başka bir hocamız da "Dil yaşayan bir varlıktır. Değişmiştir, ve halen de değişmeye devam ediyordur. İlk zamanlarda Orta Asya'da konuşulan Türkçe'de bile buna şu anki kadar fazla olmasa da rastlanabilmektedir. Uygurların Budizm'i kabul etmesiyle, Türkler'in Çin boyunduruğu altına girmesiyle birlikte dile yeni kelimeler geçmiştir." demişti.
2011 lise müfredatından son çıkan haberleri dinlediniz. Esenle. :P
Bir de "Resim değil, fotoğraf!" deyince aklıma istemsiz bir şekilde "Balık değil, resim!" geliyor.
Keşke bu "Resim değil OMG! Fotoğraf orrayt?!" çok bilmişleri olmayaydı da hiç şöyle bi tartışmanın olması gerekmeyeydi. Çok ciddiyim.
1- Resim değil, fotoğraf. Kesinlikle katılıyorum. TDK'nın ne düşündüğün de beni burada çok ırgalamıyor zira iki kavram birbirini karşılamıyor. Tabii birde fotoğrafın aslında türkçe olmadığı gerçeği var.
2- Yazının tamamını okumadım. Bunun sebebi çorbayı andıran arkaplan üstünde seçilen cart yazı renkleri. İçerik ne kadar güzel olursa olsun, rahat okunmadıktan sonra sıkıntı.
3- Yok, şu an o kadarda negatif bir tavır içinde değilim:)
Yorum Gönder